Bàn Môn Điếm – DMZ

Đã gần 60 năm trôi qua kể từ ngày vĩ tuyến 38 đi vào tâm tưởng của người dân Triều Tiên như một nhát cắt sâu nhất mà cho đến hôm nay vết thương vẫn chưa khép miệng. Lịch sử chứng kiến một cuộc chia cắt tưởng chừng ngắn ngủi bởi có những lúc thời khắc thống nhất đã rất gần kề nhưng sự thực thì mức độ căng thẳng vượt xa mong muốn của bất cứ ai. 160km từ Bình Nhưỡng, 70 cây số từ Seoul, Khu phi quân sự liên Triều (Korean Demilitarized Zone, hay DMZ) ngày nay nằm đó chứng nhân cho những sai lầm của nhóm vài quốc gia mà thế hệ tương lai sẽ còn tốn nhiều công sức dựng xây và hàn gắn.

Nếu bạn hâm mộ đạo diễn Chan Wook Park qua những siêu phẩm như “Old Boy” (2003), “Mr. Vengeance” (2002), hay “Lady Vengeance” (2005) thì chắc chắn sẽ nhận ra hình ảnh kinh điển dưới đây lấy từ bộ phim “Join Security Area” thuật lại tình bạn xúc động của 4 người lính hai bên chiến tuyến đã vượt qua vòng cương tỏa của nhiệm vụ và định kiến quốc gia hẹp hòi để đến với nhau chân thành từ tình đồng bào chung dòng máu:

Kể từ lúc xem bộ phim này, cộng thêm những tìm hiểu riêng lẻ về bán đảo Triều Tiên, cái tên J.S.A hay DMZ hay Bàn Môn Điếm (Panmunjom) đã luôn gây cho tôi sự kích thích và ham muốn được một lần đặt chân đến. Sáng 15/8/2011, trong ngày nghỉ lễ kỷ niệm đất nước Triều Tiên giải phóng khỏi tay phát xít Nhật, chúng tôi theo xe chạy về tỉnh Keasong, đến thăm DMZ.

8h sáng, Bình Nhưỡng dường như vẫn còn đang say ngủ:

Trên đường đi, xe chúng tôi chạy dưới cổng chào này, chú guide có hỏi “Các bạn có nhận ra 2 bức tượng này khác nhau ở điểm nào không?

Chúng tôi phần vì chưa kịp chụp ảnh do xe chạy quá nhanh, phần vì loay hoay không rõ ý của chú guide nên đều im lặng chưa trả lời được. Đáp rằng: “2 bức tượng đó không khác nhau chút nào cả, một bên là bà mẹ phía Bắc, một bên là bà mẹ phía Nam, cùng là người mẹ Triều Tiên thì làm sao khác nhau được!“.

Cao tốc nối Bình Nhưỡng – Keasong (còn được các bạn Bắc Triều Tiên đặt là Cao tốc Thống Nhất – Reunification Highway) chất lượng rất tốt, xe chạy êm ru 2 tiếng đồng hồ không nghỉ, tivi trên xe bật cuốn băng ca nhạc Bắc Triều Tiên, vì không rành tiếng nên chúng tôi chỉ đoán được nội dung theo hình ảnh, là những tình yêu trai gái rồi người con trai đi tòng quân, trải qua chiến tranh máu lửa là ngày về khải hoàn, lại bắt tay vào học tập làm bác sĩ kỹ sư xây dựng đất nước — nội dung này chắc không quá xa lạ với người Việt Nam chúng ta.

Kaesong (Khai Thành) vốn là cố đô của nhà nước Koryo (Cao Ly) xưa kia, nhà nước độc lập đầu tiên trên bán đảo Triều Tiên. Cố chủ tịch Kim Nhật Thành trong lần gặp gỡ với các lãnh đạo Nam Hàn đã từng đề đạt nếu mai sau 2 nước thống nhất một nhà thì sẽ dùng “Koryo” làm tên của thủ đô chung, rất tiếc ông và những người cùng thời với ông không sống được để chứng kiến thời khắc huy hoàng đó. Keasong ngày nay nổi tiếng với 2 thứ: sâm Cao Ly (Koryo Insam, hay Koryo ginseng) và quân đội! Bản thân Keasong cũng có khu công nghiệp Keasong Industrial Park nơi Bắc Hàn và Nam Hàn bắt tay nhau làm kinh tế.

Xe đã dừng, guide giới thiệu với chúng tôi đây là vọng gác KPA phía ngoài DMZ, nơi tất cả du khách xuống xe để nghe giới thiệu về tình hình biên giới phân đôi Triều Tiên, sau đó đi bộ qua khu này và lên xe đi tiếp vào DMZ.

Hãy nhìn theo ngón tay tôi chỉ, đó là điểm xa nhất bằng đường bộ mà bạn có thể đi được trên đất Bắc Triều Tiên, vượt qua đó tôi không chịu trách nhiệm về chuyện có thể xảy ra!

Bên trong tòa nhà KPA Post, khi hướng dẫn viên du lịch đang đại diện cho từng đoàn làm thủ tục thì mọi khách du lịch đều quây lại bên cạnh bản đồ Triều Tiên và phối cảnh DMZ để hiểu về nơi mình đang đứng:

Viên sĩ quan còn khá trẻ giới thiệu rành rọt cho chúng tôi về nội dung ghi trên bản đồ: “bán đảo Triều Tiên phân đôi sau nội chiến năm 1953 tại vĩ tuyến 38 này, 2 bên Bắc và Nam lùi 2km từ giới tuyến để tạo nên vùng phi quân sự rộng 4km mà không được đặt bất cứ vũ khí hạng nặng hay súng máy tự động nào

Phía trên bản đồ, hình ngôi sao là thủ đô Bình Nhưỡng. Phía dưới bản đồ đánh dấu tròn là Seoul

Còn đây là sơ đồ phân bố DMZ mà tôi ghi chú thêm dựa theo giới thiệu của cậu sĩ quan:

– Số 1: đường biên của Bắc Triều Tiên, 2km từ vĩ tuyến 38
– Số 2: đường biên của Nam Triều Tiên, 2km từ vĩ tuyến 38
– Số 3 và số 4: cột cờ của 2 bên, bên Bắc to hơn bên Nam nhiều!
– Số 5: vị trí hiện tại của chúng tôi mà lát nữa xe sẽ đưa chúng tôi vào bên trong DMZ
– Số 6: Armistice Talks Hall, nơi ký kết hiệp định phân đôi bán đảo Triều Tiên ngày 27/7/1953
– Số 7: khu tiêu điểm J.S.A với những tòa nhà nhỏ nằm đúng trên vĩ tuyến 38, phía trước và sau là 2 tòa nhà lớn của bên Bắc và Nam. Nếu để ý kỹ, bạn có thể thấy đường biên giới vĩ tuyến 38 này (có dạng chấm trắng đứt đoạn) uốn lượn, chứ không phải đường màu xanh nằm ngang bản đồ.

Hiểu được sơ qua phân bố của khu DMZ, chúng tôi xếp hàng từng người một lần lượt đi qua vọng gác KPA và lên lại xe buýt, hoàn toàn không có bất cứ sự khám xét hay cản trở hỏi han gì, những người lính Bắc Triều Tiên đứng trang nghiêm tại vị trí nhìn đoàn du khách tay máy ảnh tay ô dù đi qua:

Những chiếc cột lớn bạn đọc thấy trên ảnh vốn được dùng để chống tăng trong trường hợp bộ binh tấn công. Còn tấm pano này viết: “Let us pass on the united country to the next generation!

Viên sĩ quan vừa làm nhiệm vụ giới thiệu cho khách du lịch về DMZ được guide của chúng tôi mời lên xe đi cùng cả nhóm, chả là trước đó chú guide đã hứa sẽ rủ được 1 người lính thực thụ cho chúng tôi gặp mặt và chụp ảnh ^^ Chú sĩ quan này nói tiếng Anh tốt nhé, chứ không phải chỉ biết tiếng Hàn:

Trước mặt chúng tôi đang là khuôn viên của Tòa nhà của Hội nghị Đình chiến (Armistice Talks Hall) trong DMZ, cây cối xanh um sạch đẹp miễn chê:

Tấm bảng đá này nằm dưới cơn mưa lâm râm bao phủ DMZ, trên đó viết: “It was here on July 7, 1953 that the American imperialists got down on their knees before the heroic Chosun people to sign the ceasefire for the war they had provoked June 25, 1950

Bước vào Armistice Talks Hall, viên sĩ quan giới thiệu với chúng tôi đây là những chiếc bàn và chiếc ghế tưởng chừng như rất tầm thường đơn sơ, nhưng đã cùng dân tộc Triều Tiên trải qua biến động kinh người, ngày trước đại diện 2 bên đã ngồi ở vị trí nào và nói với nhau câu chuyện gì:

Ở tòa nhà bên cạnh, các bạn Bắc Triều Tiên đã cẩn thận lưu lại những dấu tích lịch sử của giai đoạn tọa đàm và ký kết hiệp định ngừng bắn và phân định biên giới cụ thể ra sao:

Trên bức ảnh khổ lớn, các bạn hãy để ý kỹ: bên tay phải là đại diện của Bắc Triều Tiên, và bên tay trái là phái đoàn Mỹ đại diện cho Nam Triều Tiên!

Vĩ tuyến 38 được vạch ra từ đây:

– Bàn ký kết hiệp định của phía Bắc Triều Tiên: bản gốc tiếng Hàn và cờ của Cộng hòa dân chủ Nhân dân Triều Tiên:

– Bàn ký kết hiệp định của phía Nam Triều Tiên: bản gốc tiếng Anh và cờ của Liên Hợp Quốc. Theo giới thiệu chúng tôi được biết Mỹ muốn dùng cờ của mình nhưng Bắc Hàn không công nhận và yêu cầu phải để cờ LHQ thay thế! Vì sợ người Mỹ lật lọng, người Bắc Triều Tiên đã giữ lại toàn bộ chứng cứ như vậy:

Một số hình ảnh phía Bắc Triều Tiên ghi nhận là những vi phạm mang tính khiêu khích của Mỹ đối với chủ quyền đất nước diễn ra sau thời gian ký kết hiệp định đình chiến (mà trong chiều ngày 3 chúng tôi có dịp mục kích cụ thể hơn, sẽ giới thiệu thêm với bạn đọc trong bài post tới):

Và những minh chứng cho việc xây dựng ổn định xã hội phía Bắc, hướng đến thống nhất Tổ quốc:

Rời khỏi Armistice Talks Hall, chúng tôi chạy xe thêm vài phút nữa đến điểm dừng cuối cùng và quan trọng nhất: J.S.A, khu vực được mệnh danh là “tưởng như yên bình nhưng một bước đi sai có thể trả giá bằng tính mạng”, nơi mà chiến binh cùng 1 dòng máu đứng cạnh nhau qua lằn ranh nhưng không nhìn vào mắt đối phương.

Bước vào khuôn viên khu vực này, khách du lịch sẽ gặp tấm biển đá lớn kỷ niệm những bút tích cuối cùng của Kim Nhật Thành khi ông ký 1 tài liệu có liên quan đến việc thống nhất 2 miền vào ngày 7/7/1994, cũng là lúc ông mất vì cơn đau tim, mà người Triều Tiên luôn tự hào nói rằng “he died on his post

Đi tiếp du khách sẽ đến được tòa nhà lớn mà phía Bắc Triều Tiên xây dựng nhìn ra đường biên giới phi quân sự:

Nếu bạn mang máy ảnh thì không cần chần chờ hay hỏi han ai cả, bạn cứ thoải mái tự do mà bấm máy bởi những người lính Bắc Hàn dường như bất động đứng quay lưng về phía Nam Hàn, bởi phía này mới là phần đất thuộc chủ quyền và cần họ canh giữ. Phía bên kia lằn ranh, chúng tôi không thấy bóng dáng người lính nào, có vẻ như vì bên này đã có tour du lịch nên bên kia rút lính đi chăng? sự thỏa thuận bất thành văn này chúng tôi không có điều kiện kiểm chứng, nhưng cũng không phải là điều chúng tôi quan tâm vì chúng tôi đang đứng trên phần đất của Bắc Triều Tiên nhìn vào đường biên giới lịch sử thật sự bẳng mắt!

Viên sĩ quan đưa chúng tôi vào trong tòa nhà màu xanh (Conference House) là nơi du khách cho dù đến từ phía Bắc hay phía Nam đều có thể tự do đi lại và thực sự đi qua biên giới 2 miền Nam Bắc ^^

Phía cuối căn phòng tất nhiên là cánh cửa thông sang Nam Hàn được 2 lính Bắc Hàn canh giữ, cửa có mở được không thì không ai rõ, nhưng chắc là không ai dám thử:

Từ trong phòng bạn cũng có thể hướng ống kính ra ngoài chụp ảnh: phần đất nện thuộc Bắc Triều Tiên, phần rải sỏi thuộc Nam Triều Tiên, nghe bảo rằng 1 bước từ bên này sang bên kia là hứa hẹn ăn đạn từ cả 2 phía 😀

Bên trong phòng bạn cũng được thoải mái chụp ảnh cùng các chú lính canh nhưng phải tranh thủ nhanh bởi số lượng khách có thể đông và khi các bạn lính đã dứt khoát là chắc chắn sẽ mời bạn ra khỏi phòng:

Rời khỏi Conference Hall, viên sĩ quan dẫn chúng tôi leo lên nóc tòa nhà Bàn Môn (Panmun Hall) – vị trí rất đẹp để nhìn toàn cảnh JSA cũng như phía Nam:

Trên nóc Panmun Hall là nơi nhóm Việt Nam chúng tôi chụp chung tấm ảnh đẹp với viên sĩ quan trẻ đã nhiệt tình giới thiệu thông tin cho cả đoàn, 1 người lính thực thụ. Các bạn Trung Quốc và nước ngoài sau khi thấy chúng tôi chụp được cũng xúm lại xin chụp nhưng viên sĩ quan từ chối và đi xuống tầng luôn nên các bạn ý cụt hứng, lại xoay ra ban công nhắm vào tòa nhà Tự do (Home of Freedom) to tướng bên Nam Triều Tiên mà chụp ảnh 😀 Chúng tôi vì không có ống ngắm xa hay ống nhòm nên không chụp rõ được phía bên ấy có gì, chắc cũng lại là những người lính đã được tập cho bất động trong mọi hoàn cảnh để ngày đêm canh giữ phần đất thuộc về mình …

Xong xuôi hết rồi, chúng tôi không nán lại lâu. Xe bus nhanh chóng đưa chúng tôi ra khỏi khu vực Bàn Môn Điếm. Bạn có thể thấy nơi này yên bình, đơn giản, và thực sự không có gì đặc biệt. Chúng tôi cũng đồng tình với nhận định đó phần nào, đáng lẽ nó phải giản đơn và yên bình hơn nữa khi người ta có thể bước đi tự nhiên không ràng buộc. Thông tin nhiều chiều cho biết đây là khu vực phi quân sự nhưng có mật độ đóng quân 2 bên dày đặc và nguy cơ chiến tranh cao nhất hành tinh!

==

Đôi dòng tản mạn lịch sử, nặng nhẹ đúng sai xin miễn chấp:

– Nhật Bản thua trong thế chiến thứ 2, cờ Thái Dương tắt trên vũ đài chính trị quốc tế, Triều Tiên được giải thoát khỏi ách thống trị của phát xít Nhật lại hoang mang trong chính thể Nam-Bắc dưới ảnh hưởng sâu đậm của Xô-Trung phía Bắc và Mỹ phía Nam. Bắc Triều Tiên khi đó do Kim Nhật Thành (Kim Il Sung) lãnh đạo, còn Nam Triều Tiên do Lý Thừa Văn (Yi Seungman) đứng đầu; 2 ông đi theo đường lối phát triển hoàn toàn khác nhau nhưng đều chung mục đích thống nhất 2 dải đất.

– Năm 1949, Liên Xô và Mỹ rút ra khỏi Triều Tiên

– Joseph Stalin bật đèn xanh cho Bắc Hàn trước, rồi đến Mao Trạch Đông, ôi những con người có thể làm thay đổi lịch sử … Ngày 25/6/1950, Bắc Triều Tiên khai pháo mở đầu cuộc chiến nồi da nấu thịt, quân đội phía Bắc tràn qua vĩ tuyến 38 nhắm vào Seoul. Trang bị vũ khí hạng nặng và tổ chức quân đội tốt, lại được Xô-Trung chống lưng, Bắc Triều Tiên chiếm được Seoul chỉ sau 3 ngày tiến quân. Chiến thắng phải chăng đã gần kề?

– Với sự hậu thuẫn của Hội đồng Bảo An và chục nước chư hầu, Mỹ đưa bộ binh, hải quân, và đặc biệt là không quân vào miền Nam. Thiện chiến trên không và đặc biệt là kẻ yêu bom, Mỹ ném bom trải thảm liên tục, uy hiếp quân đội Bắc Triều Tiên nặng nề, mặc dù phía Nam lúc này chỉ còn giữ được 10% diện tích. Stalin đưa MiG vào cuộc, nhưng đã quá muộn!

– Thuỷ quân lục chiến tinh nhuệ của Hoa Kỳ tái chiếm Seoul, đẩy lui làn sóng của Bắc Triều Tiên qua cả vĩ tuyến 38. Lý Thừa Văn tưởng như đã nhìn thấy cuộc đổi cờ ngoạn mục nên gia tăng tấn công lên phía Bắc, tiến thẳng vào Bình Nhưỡng tháng 10/1950. Sông Áp Lục (Yalu River) phân đôi Trung-Triều đang ở ngay trước mắt liên quân Mỹ-Nam Hàn. Quá tự tin trong chiến thắng, họ bỏ qua cảnh báo của Bắc Kinh về phản ứng của Trung Quốc khi đó đang sở hữu những cái đầu “lạnh” nhất của Chu Ân Lai, của Bành Đức Hoài.

– Quân đội Trung Quốc đi vòng đường bộ và âm thầm tập kết trên đất Bắc Triều Tiên, tấn công vào sườn quân Mỹ, giáng đòn chí tử chớp nhoáng vào quân đội Hoa Kỳ đang say ngủ. Hoa Kỳ rút ra khỏi Bắc Triều Tiên nhanh hơn cả lúc họ tiến vào. Lực lượng Cộng sản lại tái chiếm Seoul tháng 1/1951 cho đến khi bị đẩy lùi lần nữa vào tháng 3/1951. Giằng co xảy ra xung quanh vị trí 38 một lần nữa.

– Bế tắc cứ thế tiếp diễn từ tháng 3 năm 1951 đến tháng 7 năm 1953, tiếng súng dường như lắng dịu nhưng không một hoà đàm nào đem lại hướng giải quyết suôn sẻ cho bán đảo Triều Tiên. Liên quân Mỹ-Nam Hàn-LHQ tổn thất hơn 700,000 binh sĩ; con số đó của Xô-Trung-Bắc Hàn là hơn 1,2 triệu; nhưng tổng lại vẫn còn kém xa thương vong mất mát của thường dân Triều Tiên (hơn 2,5 triệu người chết hoặc bị thương).

===

Tiếng súng gươm của cuộc nội chiến tương tàn đã ngưng sau giai đoạn 1951-1953, nhưng vết thương vĩ tuyến 38 vẫn chưa nguôi cho cả 2 miền Nam Bắc Triều. Những năm tháng vinh quang, khổ đau bất tận đó đã đi sâu vào lòng người dân Triều Tiên chứ không chỉ nằm ở dải đất rộng 4 cây số này nữa …

… Khoảng vài phút sau khi xe chạy ra khỏi JSA, nếu có thể bạn hãy nhoài ra cửa kính xe để quay nhìn lại và hướng máy ảnh về phía tấm biển treo bên lề đường bên trái, trên đó viết: “Seoul 70km“, một khoảng cách không quá xa cho một nền hòa bình toàn vẹn thống nhất lãnh thổ nhưng sẽ là bao giờ và có khả thi hay không?

Mình thích thì mình share thôi ~~